C, C+, C++
|
CAD
|
CAE
|
Calibration
|
CAM
|
CAN
|
CANopen
|
Cewka indukcyjna
|
Cewka wzrostowa
|
Chipset
|
Circuit switching
|
Circular Interpolation
|
CMOS
|
CNC
|
COM 1
|
Coulomba Prawo
|
CPU
|
Czas całkowania
|
Czas dostepu
|
Czas różniczkowania
|
Czas ustalania t r
|
Czujnik fotoelektryczny
|
Czujnik indukcyjny
|
Czujnik magnetyczny
|
Czujnik położenia zerowego
|
|
| C, C+, C++ |
| język programowania wysokiego poziomu |
| powstał na pocz. lat 70. jako język towarzyszący systemowi operacyjnemu UNIX - wyłoniony z języka B przez Dennisa Ritchie; stał się b. popularny ze względu na obecność zarówno mechanizmów tzw. wysokiego poziomu, jak i mechanizmów pozwalających na efektywne wykorzystanie struktury komputera, np. na dostęp do każdego bitu; używany jako narzędzie przy produkcji oprogramowania podstawowego komputerów; język c jest językiem strukturalnym. powstało wiele jego standardów, m.in. UNIX C, ANSI C. obecnie używa się głównie języka c++, który jest językiem obiektowym. popularne kompilatory dla platform MS-DOS i MS-Windows wyprodukowały firma Borland INternational i Microsoft. |
| do góry |
|
| CAD |
| Computer Aided Design - Komputerowo Wspomagane Projektowanie |
| dużej rozdzielczości komputerowe środowiska graficzne dla szerokiego wachlarza czynności projektowych, pozwalająca na szybkie tworzenie projektów i kreślenie planów.
Programy komputerowe typu CAD są używane przede wszystkim przez inżynierów i techników, zazwyczaj wymagają zastosowania wydajnych komputerów.
|
| do góry |
|
| CAE |
| Computer-Aided Engineering |
| konstruowanie wspomagane komputerowo - zastosowanie komputerów we wszystkich fazach projektowania technicznego. W odróżnieniu od CAD obejmuje również projektowanie pojęciowe i analityczne. |
| do góry |
|
| Calibration |
|
| patrz: Kalibracja |
| do góry |
|
| CAM |
| computer-Aided MAnufacturing |
| Komputerowo wspomagane wytwarzanie - stosowanie technologii komputerowej do generacji danych sterujących częścią lub całością procesu przemysłowego. Program CAD przetwarza model przestrzenny obiektu stworzony w programie CAD (chyba że oprogramowanie integruje CAD i CAM). Dane wyjściowe tego przetwarzania to instrukcje dla urządzenia produkcyjnego, "droga narzędzia" (toolpath), opisana w formacie G-Code, pol. G-kod. Jest to kod RS274D dla obrabiarek sterowanych numerycznie. |
| do góry |
|
| CAN |
| ang. Controler Area Network |
| Standard asynchronicznej komunikacji szeregowej, stworzony przez firmę Robert Bosch GmbH z branży elektroniki motoryzacyjnej w 1983r. Początkowo stworzony jedynie dla branży matoryzacyjnej, do komunikacji między czujnikami i elementami wykonawczymi elektronicznych stacji sterujących w samochodach. Określa warstwę łącza danych ("data link layer") i niektóre aspekty warstwy fizycznej modelu odniesienia ISO/OSI. Pozostałe warstwy pozostawia do dyspozycji projektanta sieci. dzięki temu powstały nowe standardy tej sieci, DeviceNet i CANopen, opisujące pozostałe warstwy modelu ISA/OSI i otwierające drogę protokołu CAN do innych branż przemysłowych, jak automatyzacja zakładów przemysłowych, komunikacja, automatyka budynkowa, urządzenia i systemy medyczne. Mimo 20 różnych rynków zastosowań sieci CAN, wciąż branża motoryzacyjno-transportowa jest odbiorcą 80% urządzeń działających w protokole CAN.
W modelu CAN wszystkie urządzenia są podłączone do wspólnej magistrali. O rozpoczęciu transmisji decyduje zaimplementowany algorytm CSMA/CA (carrier sense multiple access/collision avoidance), jeśli dwa lub więcej urządzeń równocześnie rozpoczyna transmisję to o możliwości kontynuowania transmisji rozstrzyga się w oparciu o pierwszeństwo urządzeń. CAN jest protokołem solidnym, wyposażonym w wykrywanie i sygnalizację błędów, autotest i ograniczenie błędów. Prędkość przesyłu do 1Mbit/sek. Używa się dwóch formatów wiadomości: standardowy z 11bitowym identyfikatorem oraz rozszerzony, z 29bitowym identyfikatorem (CAN ver. 2.0).
http://www.techonline.com/community/ed_resource/feature_article/26037
|
| do góry |
|
| CANopen |
|
protokół rozwinięty na bazie protokołu CAN, specyfikujący wyższe warstwy modelu ISA/OSI i zapewniający elastyczność konfiguracji. Zaprojektowana dla sieci sterowania urządzeń ruchomych, np. systemów manipulujących, przenoszących, podających. Obecnie jest jednak stosowana w wielu innych dziedzinach, obejmujących sprzęt medyczny, pojazdy terenowe, elektronikę morską, transport publiczny, automatykę budynkową.
CANopen został wstępnie opracowany w projekcie Espirit firmy Bosch. W 1995 r specyfikacja CANopen została przekazana grupie użytkowników i producentów CiA (CAN in Automation). Początkowo profil komunikacyjny CANopen bazował na protokole CAL (CAN Application Layer). Wersja czwarta (CiA DS 301) jest ustandaryzowana jako EN 50325-4. Specyfikacja CANopen obejmuje:
warstwę aplikacyjną
profil komunikacyjny (CiA DS 301)
strukturę urządzeń programowalnych (CiA 302)
rekomendacje kabli i złącz (CiA 303-1)
jednostki SI i wstępną reprezentację (CiA 303-2)
Warstwa aplikacyjna i profil są realizowane oprzez oprogramowanie.
Ustandaryzowane profile (urządzeń, interfejsu i aplikacji) opracowane rpzez członków CiA upraszczają projektantom integrację sieci CANopen. Gotowe urządzenia, narzędzia i protokoły są dostępne po rozsądnych cenach. Dla projektantów istotne jest ponowne użycie oprogramowania użytkowego, wymaga to nie tylko kompatybilności komunikacyjnej ale też interoperacyjności i możliwości wymiany urządzeń, którą CANopen zapewnia. Jest to sieć na tyle elastyczna i otwarta, że umożliwia obecność funkcyjności zależnych od producenta w urządzeniach, i daje możliwość dodania ich do ogólnych funkcyjności opisanych w profilu.
CANopen odciąża konstruktora od operowania szczegółowymi informacjami o sieci, jak np. synchronizacja bitów. Dostarcza standardowe obiekty komunikacji dla czasu rzeczywistego (PDO Process Data Object), dane konfiguracyjne (SDO Service Data Object), specjalne funkcje (Time Stamp datownik, Sync Message wiadomości synchronizacyjne, Emergency Message wiadomości o awarii), dane do zarządzania siecią (Boot-up message, NMT message, Error Control kontrola błędów). Szczegółowe specyfikacje dot. sieci CANopen można znaleźć na stronie:
http://www.can-cia.org/services/order.html
|
| do góry |
|
| Cewka indukcyjna |
|
Cewka indukcyjna jest jednym z biernych elementów elektronicznych i elektrotechnicznych, o parametrach odwrotnych w stosunku do kondensatora.
Cewka składa się z pewnej liczby zwojów drutu lub innego przewodnika nawiniętych np. jeden obok drugiego na powierzchni walca (cewka cylindryczna), na powierzchni pierścienia (cewka toroidalna). Wewnątrz zwojów może znajdować się dodatkowo rdzeń z materiału diamagnetycznego lub ferromagnetycznego. Cewka jest elementem inercyjnym, gromadzi energię w wytwarzanym polu magnetycznym.
Podstawowym parametrem cewki jest indukcyjność, wprost proporcjonalna do kwadratu ilości zwojów, dodatkowo zależna od rozmiarów i własności rdzenia. Jednostką indukcyjności jest henr, symbol H. Dla prądu stałego cewka jest zwarciem, dla prądu zmiennego wykazuje pewien opór, w przypadku cewki nazywany reaktancją, tym większy im większa indukcyjność i częstotliwość prądu.
Reaktancja cewki określona jest wzorem
- XL = 2πfL
gdzie:
f - częstotliwość prądu w hercach
L - inducyjność cewki w henrach.
W przypadku sygnałów sinusoidalnych prąd w cewce wyprzedza o 90 stopni napięcie na cewce, (stąd 'j' we wzorze na impedancję), impedancja cewki jest wartością czysto urojoną.
W połączeniu z kondensatorem tworzy obwód rezonansowy, jeden z fundamentalnych obwodów elektronicznych.
Dla prądu stałego odpowiednikiem indukcyjności jest stała cewki:
C = H / I
gdzie:
H – natężenie pola magnetycznego
I - natężenie prądu
Cewki najczęściej zasilane prądem stałym są wykorzystywane do wytwarzania pola magnetycznego i jego kompensacji, np. przy rozmagnesowaniu i pomiarach pola magnetycznego.
|
| do góry |
|
| Cewka wzrostowa |
|
| Cewka elektromagnesu powodująca po przyłożeniu napięcia znamionowego wyłączenie odbiornika. Przykładem zastosowania są cewki wzrostowe (zwane popularnie cewką wybijakową) w wyłącznikach mocy. Cewki te realizują funkcję wyłącznika przeciwpożarowego. |
| do góry |
|
| Chipset |
|
| zestaw specjalizowanych układów scalonych o bardzo wysokiej skali integracji, np. pośredniczących między procesorem a innymi elementami systemu, zarządzających magistralami itp. |
| do góry |
|
| Circuit switching |
|
| patrz: Komutacja łączy, komutacja obwodów |
| do góry |
|
| Circular Interpolation |
|
| patrz: Interpolacja kołowa |
| do góry |
|
| CMOS |
|
CMOS, Complementary Metal Oxide Semiconductor
technologia półprzewodnikowa z parami uzupełniających się tranzystorów, wykorzystująca oddziaływania elektryczne między metalem a tlenkiem. Układy CMOS charakteryzują się bardzo małym zużyciem energii. |
| do góry |
|
| CNC |
| computer numerical control |
| (komputerowe sterowanie numeryczne/cyfrowe)
urządzenie sterujące ruchem urządzenia, programowalne w formacie numerycznego adresowania, składające się z procesora, interfejsu, urządzeń wejść/wyjść i komunikacji, oprogramowania oraz ewentualnych innych urządzeń peryferyjnych. |
| do góry |
|
| COM 1 |
|
| (Serial port, interfejs szeregowy, serial interface) złącze między urządzeniem peryferyjnym i komputerem osobistym, znajduje się ono na tylnej ścianie obudowy komputera; port ten służy do podłączania na przykład myszy czy drukarki; port szeregowy transmituje pojedyncze bity opatrzone w bit startu i bit stopu, oraz ewentualnie bit parzystości służący kontrolowaniu poprawności przesyłanych danych; urządzenie zazwyczaj wyposażone jest również w bufor przechowujący transmitowane bity do czasu uzupełnienia przekazu; pierwsze złącze szeregowe komputera osobistego; większość programów odwołuje się do niego używając oznaczenia COM 1; stąd również i takie określenie na obudowie komputera; drugie złącze szeregowe oznaczane jest jako COM 2, trzecie jako COM 3 itd; interfejs w komputerze służący podłączeniu modemu lub drukarki. |
| do góry |
|
| Coulomba Prawo |
|
Podstawowe prawo elektrostatyki, określające siłę F wzajemnego oddziaływania (odpychania lub przyciągania) dwóch punktowych ładunków elektr. q1 i q2, odległych od siebie o r i znajdujących się w ośr. o przenikalności elektrycznej ε, analogicznym wzorem wyraża się siła wzajemnego oddziaływania dwóch biegunów magnet. (ładunków, mas magnet.).
 |
| do góry |
|
| CPU |
| Central Processing Unit |
| to określenie głównego procesora w danym systemie komputerowym (komputerze) zajmującego się przetwarzaniem i wykonywaniem instrukcji zapisanych w oprogramowaniu. CPU dzieli się na część odpowiedzialną za wykonywanie programów oraz na część zajmującą się operacjami na danych. |
| do góry |
|
| Czas całkowania |
| Czas całkowania (integral time, reset time, reset action) |
| termin reset time jest określeniem bardzo starym, chociaż do dzisiaj używanym; działanie całkujące daje duże wzmocnienie regulatora przy małych częstotliwościach, co powoduje eliminacją błędu w stanie ustalonym; wprowadza też ujemne przesunięcie fazowe od (-90° do 0°). Zależnie od fabryki akcja (działanie) całkująca (reset action) może być wyrażana dwojako: czas/ilość_powtórzeń lub ilość_powtórzeń/czas. 
Ilustracja czasu całkowania.
|
| do góry |
|
| Czas dostepu |
|
| czas potrzebny na odnalezienie żądanych informacji, znajdujących się na przykład na twardym dysku, nazwany jest czasem dostępu; najkrótszy czas dostępu posiada pamięć operacyjna komputera, z której dane odczytywane są najszybciej, najdłuższy zaś - dyskietka |
| do góry |
|
| Czas różniczkowania |
| Czas różniczkowania (rate time, pre-act, derivative time) |
różniczkowanie jest często używane w celu eliminacji przeregulowania.
Wpływa ono stabilizująco na wielkość regulowaną ponieważ wprowadza dodatnie przesunięcie fazowe od (0° do 90°).
Ilustracja czasu różniczkowania.
|
| do góry |
|
| Czas ustalania t r |
| Czas ustalania t r (regulacji, setting time, response time) |
jest to przedział czasu od chwili podania wymuszenia skokowego do chwili, począwszy od której różnica między wartością odpowiedzi skokowej a jej wartością ustaloną nie przekracza (2, 5 lub 10%) wartości ustalonej.
|
| do góry |
|
| Czujnik fotoelektryczny |
|
| Stosowane w wielu dziedzinach techniki i codziennego życia w układach sterowania i regulacji. ocenia się przy tym zmianę intensywności strumienia światła na jego drodze optycznej (miedzy nadajnikiem i odbiornikiem), która to zmiana jest wywołana obecnością kontrolowanego obiektu. W zależności od obecności tego obiektu oraz budowy ścieżki optycznej strumień światła zostaje przerwany, odbity lub rozproszony. jako nadajniki stosowane są przeważnie synchroniczne diody pracujące w podczerwieni, a jako odbiorniki stosowane są fototranzystory. Sygnał wyjściowy jest w dużej mierze niezależny od oświetlenia zewnętrznego, ponieważ światło widzialne łatwo jest odfiltrować. W trudnych warunkach chętnie stosuje się czujniki odbiciowe lub bariery świetlne pracujące ze światłem czerwonym, emitowane przez diodę świetlną ponieważ łatwo zauważyć taki strumień światła i punkt. |
| do góry |
|
| Czujnik indukcyjny |
|
| Indukcyjny czujnik zbliżeniowy działa na zasadzie zmiany swojego pola elektromagnetycznego wskutek przemieszczania przewodnika metalicznego. W przewodniku indukowane są prądy wirowe, które pobierają energię z pola, zmniejszając w ten sposób wysokość amplitudy drgań. Zmiana ta oceniana jest przez czujnik indukcyjny. |
| do góry |
|
| Czujnik magnetyczny |
|
Czujniki pola magnetycznego z serii BMF, rozpoznają położenia tłoków w cylindrach pneumatycznych i hydraulicznych. mogą zastępować, tradycyjne stykowe kontaktrony lub mechaniczne wyłączniki krańcowe. W zależności od konstrukcji czujnik taki ma obudowę z poliamidu, z PBTP wzmocnionego włóknem szklanym lub przy konstrukcjach odpornych na rozpryski spawalnicze - z anodowanego aluminium. Każda wersja konstrukcyjna ma swój uchwyt w pierścieniu tłokowym cylindra pneumatycznego wmontowane są magnesy stałe, których pole przechodzące przez niemagnetyczne ścianki cylindra rozpoznawane jest przez czujnik. Przy zbliżaniu się tłoka do czujnika zmienia się jego sygnał wyjściowy.
 |
| do góry |
|
| Czujnik położenia zerowego |
|
| styk , czujnik fotoelektryczny, zbliżeniowy lub inny sygnalizujący , osiągniecie umownego położenia o współrzędnej równej zero przez układ napędzany .
|
| do góry |
|
