Słownik

Lampę elektronową wynalazł i zbudował w roku 1904 A. Fleming, angielski fizyk. Bardzo szybko odkryto możliwości zastosowań lamp termoemisyjnych. Znalazła ona zastosowanie między innymi w radiotelegrafii , generacji drgań, wzmacniania sygnałów a potem zbudowano pierwsze radio, później nastąpił gwałtowny rozwój elektroniki w pełnym słowa znaczeniu. Wraz z rozszerzeniem dziedzin zastosowania lamp elektronowych pracowano nad poznaniem i objaśnieniem podstaw fizycznych ich działania. Badano przede wszystkim nad rządzącymi prawami fizyki przepływem elektronów w próżni i gazie. Lampa elekronowa to przede wszystkim takie urządzenie w którym oprócz części metalowych następuje przepływ elektronów. Ale należą do tych urządzeń również diody półprzewodnikowe, tranzystory, układy scalone oparte na tranzystorach, diody itd.

do góry

Lampa oscyloskopowa

lampa elektronowa, w której wykorzystuje się zogniskowany strumień elektronów; lampa oscyloskopowa ma postać bańki szklanej rozszerzonej w jednym końcu i zakończonej płaskim denkiem, które jest pokryte luminoforem i tworzy tzw. ekran strumień elektronów, padając na ekran, powoduje świecenie się plamki, która może być odpowiednio za pomocą układów odchylania przemieszczana pionowo i poziomo; dzięki utrzymywaniu się poświaty przemieszczający się strumień może tworzyć (kreślić) na ekranie lampy oscyloskopowej różne figury; lampy oscyloskopowe w postaci kineskopu znajdują między innymi zastosowanie w sprzęcie komputerowym do wprowadzania danych i wyprowadzania wyników.

do góry

LAN

Local Area Network

Sieć jest to zespół urządzeń transmisyjnych (karta sieciowa, Koncentrator, Mostek) połączonych ze sobą medium transmisyjnym (kablem, światłowodem, na podczerwień, radiowo) pracujących pod kontrolą zaawansowanego oprogramowania w celu przesyłania danych (za pomocą protokołu transmisyjnego np.: TCP/IP, IPX) pomiędzy poszczególnymi stacjami roboczymi (komputerami połączonymi w sieć). Sieć LAN to sieć lokalna - sieć komputerowa obejmująca mały obszar (grupę roboczą, piętro, budynek), która dzięki bliskości podłączonych do niej komputerów zapewnia względnie wydajną i szybką komunikację w porównaniu do sieci rozległych

do góry

Laser

Laser (Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation - wzmocnienie światła poprzez wymuszoną emisję promieniowania). Pierwszy laser zbudował w 1960 roku Theodore Maiman, ośrodkiem czynnym był kryształ korundu domieszkowany chromem - rubin. W roku nastepnym Snitzer uruchomił laser na podstawie szkła neodymowego, a w roku 1964 Gaisik i Karkos otrzymali generację laserową na granacie itrowo-glinowym domieszkowanym neodymem. W tym samym roku zbudowany został pierwszy laser z pompowaniem diodowym. W latach 1967-69 Bagdasarow i Kamiński otrzymali generację laserową w krysztale perowskitu itrowo-glinowego domieszkowanego neodymem, a Homer, Linz i Gabbe na fluorku litowo-itrowym (YLF). Kilka lat później (w 1979 roku) zbudowano laser z przestrajaniem częstotliwości na krysztale aleksandrytu, a w roku 1982 Moulton otrzymał generację na tikorze.

do góry

Laser helowo-neonowy

Laser helowo-neonowy – mieszanina helu i neonu w stosunku 10/1 zamknięta jest w rurze ze szkła kwarcowego, między końcem rury, przyłożone jest napięcie w rurze powstaje pole elektrostatyczne, które przyspiesza elektrony i jony do dużych prędkości. Rozpędzone elektrony uderzają przede wszystkim w atomy helu (ponieważ jest ich więcej) wzbudzają je na poziomy energetyczne E1 i E2 (metatrwałe). Wzbudzenie atomu w helu nastąpiło w procesie przekazania energii kinetycznej, która została zamieniona na energie wzbudzenia. Wzbudzone atomy helu uderzając w atomy neonu przenoszą je na metatrwałe poziomy energetyczne E’1 i E’2 przekazując im swoją energię wzbudzenia (atomy helu wracając na podstawowy poziom energetyczny, po pewnym czasie uzyskujemy inwersje obsadzeń atomu neonu w zależności od tego jakiego rodzaju promieniowanie laserowe chcemy uzyskać powodujemy emisję wymuszoną z poziomu E’1 lub E’2. Zakładamy, że cząsteczka NH3 jest wzbudzona jeżeli atom n znajduje się nad płaszczyzną utworzoną przez atomy H (wodoru) Blok 1 – tutaj odbywa się pompowanie optyczne (ciepły amoniak podgrzewany jest do takiej temperatury aby uległ całkowitemu odparowaniu. A cząsteczki NH3 zostały wzbudzone. Blok 2 – separator, oddzielone są cząsteczki najbardziej wzbudzone, które przechodzą do bloku 3 od cząsteczek mniej wzbudzonych, które przechodzą gdzie indziej. W separatorze jest kwadrupowe pole elektrostatyczne. Zgodnie z zasadą zachowania energii cząsteczki o największej energii a więc najbardziej wzbudzone zajmują obszary o najmniejszym natężeniu pola elektrostatycznego i na odwrót. Cząsteczki najbardziej wzbudzone przemieszczają się wzdłuż osi separatora (gdzie natężenie pola elektrostatycznego jest największe i trafiają do bloku 3) Blok 3 – tutaj następuje lawinowy proces emisji wymuszonej zużyte cząstki NH3 przekazywane są znów do bloku 1

do góry

LCD zasada działania

Wszystkie wyświetlacze LCD charakteryzują się zupełnie inną metodą tworzenia obrazu niż klasyczne kineskopy. Źródłem światła jest lampa fluorescencyjna znajdująca się za matrycą. Matryca LCD odpowiada za to, czy dany piksel ma świecić w tym momencie czy nie oraz jaki ma mieć kolor. Najpierw światło z postaci rozproszonej zostaje spolaryzowane za pomocą filtra, przechodzi przez powłokę szklaną i dochodzi do warstwy ciekłych kryształów. Ciekłe kryształy otoczone są dwoma warstwami orientującymi, składających się z dwóch elektrod i tranzystora.

Cząsteczki ciekłych kryształów ułożone są prostopadle do padającego światła, w momencie kiedy spolaryzowane światło przeniknie warstwę kryształów, ulega skręceniu o 90 stopni. Umożliwia to światłu przejście przez drugi filtr polaryzacyjny ustawiony pod kątem 90 stopni do pierwszego. Natomiast, jeżeli do warstwy orientującej przyłożymy napięcie, ciekłe kryształy ustawią się równolegle do światła, nie spowoduje to zmiany kąta polaryzacji, dzięki czemu światło nie przeniknie przez kolejny filtr.

Następnie światło przechodzi przez serię filtrów RGB, które ustalają trzy składowe kolorów dla każdego piksela. Taka technologia nie pozwala na razie uzyskać nieograniczonej głębi kolorów. Najlepsze konstrukcje LCD charakteryzują się głębią 24-bitową. Kolejnym problemem jest to, że wyżej opisana zasada musi być zastosowana dla każdego pojedynczego piksela, co dla rozdzielczości 1280 x 1024, oznacza skonstruowanie matrycy składającej się z ponad 1 300 000 punktów! Jest to właśnie przyczyną tak wysokiej cen monitorów LCD oraz trudnościami ze skonstruowaniem wyświetlaczy z dużą przekątną ekranu, gdzie rozdzielczość, a co za tym idzie liczba pikseli byłaby jeszcze większa. Na tym nie koniec problemów, typowa karta graficzna, mimo iż generuje przecież obraz cyfrowy wyposażona jest w specjalny układ RAMDAC, który zajmując przy tym pamięć urządzenia, konwertuje cyfrowe dane pochodzące od procesora graficznego na sygnał analogowy. Jest to w tej chwili tak popularny standard, w przeciwieństwie do kart z wyjściem cyfrowym, że producenci wyświetlaczy LCD z reguły wyposażają swoje produkty w wejścia analogowe i układ konwertujący sygnał z powrotem do postaci cyfrowej. Nie trudno wywnioskować, że nie ma to żadnego sensu i jest przyczyną pogorszenia jakości kolorów na wyświetlaczach LCD. Panele LCD różnią się też od zwykłych kineskopów czasem reakcji matrycy na impuls pochodzący z sygnału wideo. Ogromnym usprawnieniem było tutaj wprowadzenie tranzystorów do warstwy orientującej, mających za zadanie buforowanie sygnału. Dzięki niemu zmalał znacznie czas reakcji matrycy w sytuacjach, kiedy wartość poszczególnych punktów musi zmieniać się bardzo szybko, np. w czasie oglądania dynamicznych filmów DVD, czy przy większości gier komputerowych. Zastosowanie tranzystorów poprawiło ponadto kontrast i jakość kolorów. Nazwą warstwy z tranzystorami (Thin Film Transostor), w skrócie TFT, ochrzczono wyświetlacze LCD wyposażone w matryce tego typu.

do góry

LED (dioda)

Dioda elektroluminescencyjna (DEL), (LED — ang. Light Emitting Diode dioda świecąca), dioda półprzewodnikowa złączowa (ze złączem p–n), emitująca promieniowanie elektromagnet. w zakresie opt. (widzialnym lub bliskiej podczerwieni) w wyniku zamiany energii nośników prądu (elektronów, dziur) na energię promieniowania (fotonów) w procesie rekombinacji promienistej. Emisja promieniowania następuje podczas przepływu prądu przez diodę polaryzowaną w kierunku przewodzenia. Natężenie, a także światłość i moc promieniowania DEL są w szerokim zakresie wprost proporcjonalne do wartości tego prądu, natomiast długość fali promieniowania, określająca barwę świecenia diody, zależy od rodzaju (w tym składu, domieszek) półprzewodnika. Obecnie są produkowane diody świecące o barwie czerwonej, pomarańczowej, żółtej, zielonej, a nawet niebieskiej, oraz diody pracujące w podczerwieni. DEL są stosowane we wskaźnikach optoelektron., w układach automatyki przem., czytnikach taśm perforowanych, przetwornikach kodowych itp.

do góry

Licznik Geigera-Mullera

Składa się z metalowego cylindra spełniającego rolę katody oraz cienkiego drutu rozciągniętego wzdłuż osi cylindra, który spełnia rolę anody. Przestrzeń między elektrodami wypełniona jest gazem (najczęściej argonem) pod zmniejszonym ciśnieniem. Znajduje się tam również pewna domieszka par alkoholu. Ciśnienie jest tak dobrane, by droga swobodna elektronów była mała w stosunku do wymiarów licznika. Przebiegające przez obszar licznika promienie a,b,g lub neutrony jonizują na swej drodze cząsteczki gazu. Jony przyspieszane polem elektrycznym rozpędzają się i zderzając się z atomami obojętnymi, jonizują je, następuje jonizacja lawinowa i w obwodzie płynie prąd. Prąd ten maleje bardzo szybko, ponieważ w czasie jego przepływu gwałtownie spada napięcie na oporniku R. Tym samym spada natężenie pola wewnątrz licznika, na wskutek czego przerwany zostaje proces jonizacji lawinowej. Po przerwaniu procesu jonizacji potencjał szybko wzrasta i licznik jest gotowy do zarejestrowania następnego impulsu. Impuls prądowy powstały po przejściu promienia przez licznik jest trudny do zarejestrowania. Znacznie łatwiej można zarejestrować spadek napięcia na licznik. Powstaje wtedy sygnał, który po wzmocnieniu rejestrujemy jako trzask w słuchawkach, lub który może pobudzić numerator rejestrujący liczbę impulsów. Najczęściej rolę numeratora spełnia przelicznik elektroniczny, który wprost wskazuje nam liczbę impulsów. Promieniowanie jest bardzo silnie absorbowane w metalowych ściankach licznika. Z tego powodu ścianki liczników wykonane są z bardzo cienkiej folii, a do zliczania cząstek elementarnych a,b i neutronów stosujemy liczniki z okienkami przesłoniętymi cienką warstwą miki. Prawidłowość pracy licznika zależy od wartości przyłożonego napięcia; przy zbyt niskim napięciu nie rozwija się jonizacja lawinowa i licznik nie działa. W miarę wzrostu napięcia licznik zaczyna rejestrować cząstki tworzące największą liczbę jonów, czyli te o dużej energii. Poczynając od pewnego napięcia progowego, licznik zaczyna zliczać praktycznie wszystkie padające nań cząstki. Jego charakterystyka przebiega niemal równolegle do osi odciętych (napięcia). Jest to obszar prawidłowej pracy licznika zwany plateau. Nachylenie tego odcinka charakterystyki jest bardzo małe. Po przekroczeniu pewnego napięcia granicznego liczba rejestrowanych impulsów wzrasta bardzo szybko, lecz są to impulsy zdublowane lub nawet uwielokrotnione. Każda z cząsteczek wywołuje kilka impulsów. W tym zakresie napięć licznik pracować nie może.

do góry

Liniowość

maksymalne odchylenie krzywej kalibracyjnej od linii prostej w przedziale od zera do pełnej skali, wyrażone w procentach pełnej skali i odnoszące się tylko do pomiarów wielkości wzrastającej

do góry

Load cell

ogniwo obciążnikowe - przetwornik mierzonej siły lub wagi, działający w oparciu o czujniki tensometryczne.

do góry

Logiczny dysk

system operacyjny zarządza pamięcią dyskową opierając się na dyskach logicznych; są to oznaczenia literowe od A do Z; każdemu fizycznie istniejącemu napędowi w systemie przypisana jest jedna litera; na przykład stacja dyskietek (fizycznie dysk 0) oznaczana jest najczęściej jako dysk A, druga (fizycznie dysk 1) jako B, a dysk twardy, z którego jest ładowany system, jako C; dyski twarde mogą być ponadto dzielone na kilka dysków logicznych, oznaczanych w takim przypadku jako D, E itd

do góry

Logika rozmyta

Logika rozmyta (ang. fuzzy logic)

Jedna z logik wielowartościowych (ang. multi-valued logic), stanowi uogólnienie klasycznej dwuwartościowej logiki. Jest ściśle powiązana z teorią zbiorów rozmytych i teorią prawdopodobieństwa. Została zaproponowana przez Lofti Zadeha w 1965 roku. W logice rozmytej między stanem 0 (fałsz) a stanem 1 (prawda) rozciąga się szereg wartości pośrednich, które można kojarzyć z prawdopodobieństwem. Logika rozmyta okazała się bardzo przydatna w zastosowaniach inżynierskich, czyli tam, gdzie klasyczna logika klasyfikująca jedynie według kryterium prawda/fałsz nie potrafi skutecznie poradzić sobie z wieloma niejednoznacznościami i sprzecznościami. Znajduje wiele zastosowań, między innymi w elektronicznych systemach sterowania (maszynami, pojazdami i automatami), zadaniach eksploracji danych czy też w budowie systemów ekspertowych. Metody logiki rozmytej wraz z algorytmami ewolucyjnymi i sieciami neuronowymi stanowią nowoczesne narzędzia do budowy inteligentnych (nie mylić ze świadomymi) systemów mających zdolności uogólniania wiedzy.

do góry

LONWorks

LONWorks został zaprojektowany przez firmę Echelon Corporation (USA) we współpracy z Motorolą (USA) i Toshibą (JAP) i wprowadzony na rynek w roku 1991. Nowa lokalna sieć sterowania o pełnej nazwie Local Operating Network, charakteryzuje się radykalnie innym sposobem realizacji, co eliminuje dotychczas rozwijane rozwiązania magistral systemowych. Mimo tego, że rozproszone systemy sterowania posiadają wiele zalet takich jak: zmniejszenie początkowych kosztów przez możliwość wykorzystania tego samego projektu komunikacji w wielu różnorodnych zastosowaniach, obniżenie kosztów instalacji przez zmniejszenie ilości przewodów, zwiększenie elastyczności systemu w konfiguracji i rozbudowie, umożliwienie współdziałania uprzednio oddzielonych urządzeń, zwiększenie niezawodności, na LONWorks zwraca uwagę coraz więcej firm produkujących urządzenia kontrolno- pomiarowe lub całe systemy sterowania. LONWorks to nowa technologia zaprojektowana w celu dostarczenia platformy do realizacji nowoczesnych systemów o rozproszonej inteligencji służących celom pomiarowo-kontrolnym, sterowania, przesyłania danych itp. w obiektach rozległych przestrzennie Technologia standardu LonWorks pozwala na budowę sieci przemysłowych o rozmiarach od 2 do 32 000 węzłów pracujących w sieci przemysłowej. Komunikacja w sieci LonWorks odbywa się zgodnie z zasadą „peer-to-peer. Kluczowym elementem technologii LonWorks jest tani, wielofunkcyjny i wielomikroprocesorowy układ scalony „Neuron Chip" 3120 lub 3150 z wbudowanym wielozadaniowym systemem operacyjnym, produkowany przez firmy Motorola i Toshiba. Pozwala on na budowę inteligentnych węzłów stanowiących podstawowy element sieci LonWorks. W układzie „Neuron Chip" zaimplementowany jest pełny protokół komunikacyjny (7-poziomów). Istotną zaletą standardu LonWorks jest możliwość realizacji sieci o różnych topologiach. Umożliwia to bardziej elastyczne dopasowanie topologii sieci do realizowanego zadania i ułatwia jej rozbudowę i integrację z innymi sieciami. Technologia LonWorks umożliwia budowę rozproszonych, zdecentralizowanych sieci przemysłowych, charakteryzujących się dużą elastycznością i skalowalnością. Dostępne są produkty integrujące sieć LonWorks z innymi standardami komunikacyjnymi np.: CAN, PROFIBUS, ArcNet, Ethernet

do góry

LQ (ang. Linear Quadratic)

tzw. regulator liniowo-kwadratowy.

do góry