Słownik

komputer osobisty, komputer przeznaczony do obsługi jednego użytkownika. nazwa PC pochodzi od pierwszych komputerów osobistych IBM PC skonstruowanych w 1980 i wyposażonych w mikroprocesory firmy Intel.

do góry

PCS

Process Control System

system sterujący procesami, składający się z komputera, osprzętu kontroli procesu (mierzącego zmienne, sterującego procesem zgodnie z sygnałami sterującymi; mogą to być czujniki, elementy wykonawcze, przetworniki) oraz interfejsu.

do góry

PD R

działanie PD z ręcznym wprowadzaniem całkowania (reset), które eliminuje błąd ustalony. Rozwiązanie takie jest stosowane w tych przypadkach w których całkowanie mogłoby spowodować niestabilność.

do góry

PID MR

PID MR (ang. PID z Manual Reset)

regulator PID z ręcznym wyłączaniem działania całkującego.

do góry

PID regulator

Zadaniem regulatora jest porównanie wielkości regulowanej z wielkością zadaną wytworzenie wielkości sterującej, oddziaływującej na obiekt sterowania tak aby błąd regulacji był jak najmniejszy takie ukształtowanie własności dynamicznych układu regulacji, aby układ ten spełniał wymagania, czyli żeby był stabilny i zapewnił odpowiednią jakość regulacji w stanie ustalonym i przejściowym przy ograniczeniach nałożonych na przebieg sygnału sterującego.

Klasyfikacja ze względu na właściwości dynamiczne:

regulatory proporcjonalne P
regulatory całkujące I
regulatory proporcjonalno - całkujące PI
regulatory proporcjonalno - różniczkujące PD
regulatory proporcjonalno - całkująco - różniczkujące PID

do góry

PID with anti reset windup

jest to własność regulatora typu PID polegająca na wstrzymaniu (najczęściej automatycznym) działania całkującego, gdy wielkość regulowana znajdzie się poza zakresm proporcjonalności.

do góry

Pirometr

Pirometr, przyrząd służący do pomiaru temperatur ciał stałych i cieczy metodą bezstykową, wykorzystujący zależność natężenia promieniowania emitowanego przez nagrzane ciało od jego temperatury. Rozróżnia się pirometry: całkowitego promieniowania (odbłyśnik skupia promieniowanie ciała na termoelemencie połączonym z przyrządem pomiarowym, wyskalowanym w stopniach Celsjusza) oraz częściowego promieniowania - pirometr optyczny (porównanie jasności powierzchni ciała z jasnością wzorca - zwykle rozżarzonego włókna żarówki).

do góry

Plazmotron

Generator plazmy, palnik plazmowy, urządzenie wytwarzające strumień plazmy niskotemperaturowej, stosowane do topienia, cięcia i spawania materiałów trudno topliwych (metali i stopów, materiałów ceram., betonu), nanoszenia powłok ochronnych, badań materiałowych i in. Wpływający do plazmotronu gaz (argon, wodór, azot itp.) zostaje ogrzany w łuku elektr. (plazmotrony łukowe; o łuku wewn., a także zewn.) lub we wzbudniku zasilanym prądem wielkiej częstotliwości (od kilku do 10 MHz; plazmotrony indukcyjne) i tworzy strumień plazmy, który przy wypływaniu z plazmotronu może być dodatkowo przyspieszany w akceleratorze. Moc plazmotronu wynosi od kilku do kilkuset kW (plazmotrony małej i średniej mocy), a w bardziej skomplikowanych urządzeniach, budowanych do celów specjalnych — do kilkudziesięciu MW (plazmotrony dużej mocy)

do góry

PLC

PLC (ang. Programmable Logic Controller

sterownik programowalny - małe, programowalne urządzenie wyposażone w mikroprocesor, używane do automatyzacji procesów czasu rzeczywistego. Może mieć budowę kompaktową lub modularną. Poprzez moduły wejść zbiera dane z czujników, poprzez moduły wyjść steruje pracą elementów wykonawczych - zgodnie ze zdefiniowanym przez użytkownika programem, przechowywanym w pamięci RAM. Nowoczesne sterowniki PLC można wyposażyć w funkcje sterowania ruchem, kontroli procesu, karty sieciowe.

do góry

Podczerwień

Podczerwień (IR) to promieniowanie elektromagnetyczne mieszczące się w zakresie długości fal pomiędzy światłem widzialnym i mikrofalami. Oznacza to zakres od 700nm do 1 mm. Podczerwień często dzieli się na bliską (NIR, 0,7-5µm), średnią (MIR 5-30µm) oraz daleką (FIR 30 - 1000 µm), ale są to tylko umowne granice. Podczerwień często wiąże się z ciepłem., co wynika z faktu, że obiekty w temperaturze pokojowej samoistnie emitują promieniowanie o takiej długości. Widmo tego promieniowania można obliczyć korzystając z właściwości ciała doskonale czarnego

do góry

Pole elektrostatyczne

Polem elektrostatycznym nazywamy własność przestrzeni polegająca na tym że na umieszczone w tej przestrzeni ciała naelektryzowane działa siła elektryczna. Natężeniem pola elektrostatycznego w danym punkcie nazywamy stosunkiem siły działającej na umieszczony w tym punkcie próbny ładunek dodatni q+ do tego ładunku. Super pozycją pul nazywamy sumę natężeń w danym punkcie pola pochodzących od kilku źródeł . Jeśli w polu elektrostatycznym umieścimy ładunek próbny i działamy na niego siłą zewnętrzną równoważącą siły pola to wykonujemy na tym ładunku pracę. Praca w polu elektrostatycznym zależy od położenia początkowego i końcowego ładunku próbnego. Dla ładunków jedno imiennych Ep maleje do zera a „r” do nieskończoności a dla ładunków różnoimiennych Ep rośnie do zera a „r” do nieskończoności Potencjał pola elektrostatycznego jest stosunkiem energii potencjalnej ładunku w tym punkcie pola do tego ładunku. Praca w polu elektrostatycznym polega na przesynięciu ładunku między dwoma punktami o różnym potencjale Wz(A-B)=q*U. Wprowadzenie przewodnika w pole zakłuca je powodująć zwiękrzenie natężenia od strony wprowadzonego przewodnika. Gęstość powierzchniowa ładunku na przewodniku kulistym jest jednakowa i równa stosunkowi dostarczonego ładynku do pola powierzchni Rozkład ładunku na konduktorze jest nierównomierna i zalezy od promienia krzywizny. Kondensator to układ dwóch równoległych płytek między którymi znajdyje się izolator. Pojemność kondensatora zależy od: źródła prądu , powierzchni okładek , odległości między okładkami , rodzaju izolatora.

do góry

Porównanie standardów EIA transmisji szeregowej

Porównanie standardów EIA transmisji szeregowej

Parametr	RS-232C	RS-423A	RS-422A	RS-485
Rodzaj transmisji	niesymetryczna	niesymetryczna	różnicowa	różnicowa
Dozwolona ilość nadajników	1 nadajnik 1 odbiornik	1 nadajnik 10 odbiorników	1 nadajnik 10 odbiorników	32 nadajniki 32 odbiorniki
Maksymalna długość kabla [m]	15	1200	1200	1200
Maksymalna szybkość transmisji [bity/s]	20 k	100 k	10 M	10 M
Maksymalne napięcie wspólne [V]	± 25	± 6	+6 -0,25	+12 -7
Wyjście nadajnika [V] min max	± 5 ± 15	± 3,6 ± 6,0	± 2,0	± 1,5
Szybkość zmian napięcia na wyjściu nadajnika	max. 30 V/us	sterowana zewnętrznie
Czułość odbiornika [V]	± 3	± 0,2	± 0,2	± 0,2

do góry

PostScript

język opisu strony wydruku opracowany przez firmę Adobe, rozpowszechniony język opisu strony; drukarki laserowe obsługujące PostScript potrafią drukować wysokiej jakości grafikę i tekst zapisane w tym formacie; za standardem tym przemawia przede wszystkim powszechność jego użycia, dzięki której umożliwia on wymianę danych między różnymi platformami programowymi i sprzętowymi; dzięki swej elastyczności przyjęty jako standard sterowania drukarkami i naświetlarkami oraz zapisywania i przesyłania, np. projektów w DTP; alternatywa dla PCL.

do góry

Powolne zakłócenia

Powolne zakłócenia (ang. slow disturbances)

są to zakłócenia o małej częstotliwości w stosunku do częstotliwości sygnałów przenoszonych przez obiekt (układ).

do góry

Półkrok

sposób zasilania silnika krokowego powodujący podwojenie konstrukcyjnej ilości kroków przypadających na jeden obrót.

do góry

PPI

Protokół interfejsu PPI sterowników SIMATIC S7 serii 200, oparty na konwerterze PC/PPI

do góry

PPP

(Point to Point Protocol) protokół transferu służący do tworzenia połączenia z Internetem przy użyciu modemu i sieci telefonicznej, umożliwiający przesyłanie pakietów danych różnych formatów dzięki pakowaniu ich do postaci PPP; protokół ten steruje połączeniem między komputerem użytkownika i serwerem operatora Internetu; podobnie jak SLIP także PPP działa poprzez łącze szeregowe; zestaw będących standardami przemysłowymi protokołów ramek i uwierzytelnień należący do usługi Windows NT Remote Access Service (RAS), który zapewnia współdziałanie z oprogramowaniem zdalnego dostępu pochodzącym od innych dostawców; protokół PPP negocjuje parametry konfiguracji dla wielu warstw modelu OSI (Open Systems Interconnection); protokół PPP, będący standardem internetowym dla komunikacji szeregowej, definiuje sposób, w jaki pakiety danych są wymieniane z innymi systemami internetowymi używającymi połączeń modemowych.

do góry

PPTP

(Point-to-Point Tunneling Protocol) Internet może być używany do uzyskiwania taniego i bezpiecznego zdalnego dostępu do sieci korporacji poprzez typowe funkcje obsługi sieci prywatnych systemu Windows NT; ten protokół używa połączeń lokalnych z usługodawcą internetowym, aby uzyskać dostęp do sieci korporacji za pośrednictwem Internetu; protokół PPTP, będący otwartym standardem przemysłowym, obsługuje większość popularnych protokołów sieciowych, takich jak IP, IPX i Microsoft Networking (NetBEUI); dzięki użyciu protokołu PPTP potrzeby firm związane ze zdalnymi połączeniami telefonicznymi może realizować usługodawca internetowy, co obniża koszty i redukuje złożoność systemów informacyjnych firm.

do góry

Prawo Coulomba

Podstawowe prawo elektrostatyki, określające siłę F wzajemnego oddziaływania (odpychania lub przyciągania) dwóch punktowych ładunków elektr. q1 i q2, odległych od siebie o r i znajdujących się w ośr. o przenikalności elektrycznej ε, analogicznym wzorem wyraża się siła wzajemnego oddziaływania dwóch biegunów magnet. (ładunków, mas magnet.).

do góry

Prawo Ohma

prawo to odkrył w 1827 r. Georg Ohm.
Stosunek różnicy potencjałów między końcami przewodnika do natężenia płynącego prądu jest stały. Tę stałą wartość nazywamy oporem elektrycznym przewodnika:

gdzie:
R - opór elektryczny w omach
U - napięcie elektryczne w woltach
I - natężenie prądu w amperach.

do góry

Prąd elektryczny

Prąd elektryczny uporządkowany (skierowany) ruch ładunków elektrycznych.

Nośnikami prądu elektrycznego mogą być elektrony i jony. W metalach swobodnie przemieszczają się jedynie elektrony, dlatego prąd elektryczny w metalach jest ruchem elektronów przewodnictwa. W rozrzedzonych gazach nośnikami ładunku elektrycznego są elektrony i jony.
Natężenie prądu elektrycznego I definiuje się jako stosunek ładunku elektrycznego q, który przepływa przez poprzeczny przekrój przewodnika, do czasu t przepływu tego ładunku:
I=q/t [A]
Jednostką natężenia prądu elektrycznego w układzie SI jest amper. Bardzo często używa się tego wyrażenia zamiennie z natężeniem prądu.
Prawa związane z prądem elektrycznym: pierwsze prawo Kirchhoffa, drugie prawo Kirchhoffa, prawo Ohma.

do góry

Prąd zwarciowy

Prąd zwarciowy udarowy jest to największa możliwa wartość prądu zwarciowego, występująca przy najbardziej niekorzystnym kącie fazowym powstania zwarcia. Służy do doboru wytrzymałości zwarciowej elektrodynamicznej urządzenie tzn. odporności na siły elektrodynamiczne wywołane przez prąd zwarciowy

do góry

Prądnica

Generator elektryczny, maszyna elektr. przetwarzająca energię mech. na energię elektr.; gł. jej części to: stojan (stator; część nieruchoma związana z podłożem) oraz wirnik (rotor; część wirująca umieszczona wewnątrz stojana). Energię mech. doprowadza do prądnicy silnik (np. spalinowy, elektr., wodny itp.) obracający wał, na którym jest umieszczony wirnik; zawiera on cewkę zasilaną prądem elektr., wytwarzającą strumień magnet. Φ; wirujący z prędkością obrotową n wirnik powoduje przemienne przenikanie tego strumienia przez uzwojenie cewki o z zwojach, umieszczonej w stojanie; dzięki temu indukuje się w niej napięcie źródłowe (siła elektromotoryczna) E = Φnz. Stojan i wirnik zawierają zwykle kilka cewek odpowiednio połączonych; niekiedy strumień magnet. jest wytworzony przez stojan, a siła elektromotoryczna powstaje w uzwojeniu wirnika. W prądnicy prądu stałego wzbudzona przemienna siła elektromotoryczna jest prostowana za pomocą komutatora, w prądnicy prądu przemiennego natomiast siła elektromotoryczna jest doprowadzana do zacisków wyjściowych bezpośrednio (gdy uzwojenie twornikowe znajduje się w stojanie) lub za pośrednictwem pierścieni ślizgowych (gdy uzwojenie twornikowe mieści się w wirniku). Zależnie od sposobu zasilania uzwojenia wytwarzającego strumień magnet. rozróżnia się prądnice prądu stałego: obcowzbudne, bocznikowe, szeregowo-bocznikowe lub szeregowe. Prądnice prądu przemiennego są wykonywane najczęściej jako prądnice synchroniczne i używane w elektrowniach. Wśród prądnic synchronicznych rozróżnia się turbogeneratory (prądnice szybkoobrotowe, 3000 obrotów/min, napędzane turbinami parowymi), hydrogeneratory (prądnice wolnoobrotowe, 75–250 obrotów/min, napędzane turbinami wodnymi) oraz inne prądnice wolnoobrotowe napędzane silnikami spalinowymi lub parowymi tłokowymi. Moce prądnic synchronicznych dochodzą do 1 GW. Pierwszy model prądnicy zbudował 1831 M. Faraday, prototyp prądnicy użytkowej 1866 — E.W. Siemens, prądnicę synchroniczną wynalazł 1878 P.N. Jabłoczkow.

do góry

Prędkość obrotowa silników

Prędkość obrotowa silników zależy od częstotliwości napięcia zasilającego oraz od liczby par biegunów. Wartość napięcia zasilania ma również wpływ na obroty ale w praktyce nieznaczny w stosunku do dwóch pierwszych czynników.
n_l = 60*f/p,
gdzie:
n1 - prędkość obrotowa pola elektromagnetycznego w silniku
f - częstotliwość napięcia zasilającego (Hz)
p - liczba par biegunów stojana
n = n_l*(l-s)
gdzie:
n - prędkość obrotowa silnika asynchronicznego (obr /min)
s - poślizg silnik

do góry

Prędkość podstawowa

Base Speed

wartość znamionowa prędkości silnika, przy której silnik osiągnie moc znamionową przy znamionowym obciążeniu i napięciu. wartości znamionowe podawane są przez producenta na tabliczce znamionowej. W przypadku napędu stałoprądowego prędkośc podstawowa odnosi się do punktu, w którym pełne napięcie twornika jest przyłożone z pełnym wzbudzeniem pola magnetycznego. W przypadku systemów zmiennoprądowych, prędkość podstawowa odnosi się do częstotliwości 60Hz podanej do silnika indukcyjnego.

do góry

Proces

Uporządkowany ciąg zdarzeń zachodzących po sobie. Występowanie kolejnych zdarzeń wynika z poprzednich zdarzeń oraz ze stanu i zdarzeń zachodzących w rzeczywistości, w której dany proces postępuje.

do góry

Proces przejściowy

Proces przejściowy (ang. transient process)

jest to proces, w czasie którego odpowiedź układu przechodzi z jednego stanu ustalonego do innego (lub tego samego) stanu ustalonego (patrz rysunek).

Dwa różne procesy przejściowe (dynamiczne)

Automatyka zajmuje się przede wszystkim badaniem układów w stanach przejściowych.

do góry

Profibus

Standard PROFIBUS (PROcess FIeld BUS) został opracowany w 1991 r. na zlecenie Ministerstwa Badań i Technologii Niemiec na potrzeby automatyki przemysłowej (norma DIN 19245 część 1 i 2). Standard obejmuje również unormowanie połączeń inteligentnych czujników i elementów wykonawczych z siecią pomiarową. Architektura protokołu PROFIBUS została oparta na siedmiosegmentowym modelu OSI/ISO. W większości przypadków model ten ulega uproszczeniu i zawiera tylko warstwy, określające między innymi medium transmisyjne, właściwości elektryczne interfejsu oraz warstwę aplikacji. System PROFIBUS składa się z szyny systemowej (magistrali) i obiektowo zorientowanych elementów, których konfiguracja i sposób włączenia do pracy w sieci jest określony normą. Kontrola dostępu do magistrali przypisana jest stacji aktywnej Master. Element typu master otrzymawszy ściśle określony czas "token" może sterować dostępem do magistrali komunikując się z elementami pasywnymi, a następnie przekazuje ten przywilej następnej stacji typu master. W ten sposób stacje typu master dołączone do magistrali tworzą logiczny pierścień. Taki rodzaj dostępu do szyny systemowej określany jest jako hybrydowa metoda dostępu do medium transmisyjnego. Standard określa również stacje typu Slave (czujnik, element wykonawczy), nie mogące inicjować cyklu dostępu do magistrali. W standardzie PROFIBUS można więc wyróżnić dwie metody kontroli dostępu do magistral, metoda dostępu zdecentralizowanego (Token-Passing) stosowana do komunikacji między stacjami sterującymi Master, metoda dostępu zcentralizowanego (Master-Slave) dla komunikacji stacji sterujących Master z prostymi stacjami typu Slave. Standard PROFIBUS dostarcza wielu zróżnicowanych funkcji komunikacyjnych. Ta uniwersalność spowodowała konieczność zaimplementowania podzbioru oferowanych funkcji charakterystycznych dla pewnych zastosowań, czyli utworzenie profili.

do góry

Profil ruchu

Motion profile

zależność prędkości ruchu względem czasu lub położenia punktów

do góry

Promieniowanie elektromagnetyczne

Promieniowanie elektromagnetyczne to jedno z czterech znanych fizyce oddziaływań elementarnych. Teoria oddziaływań elektromagnetycznych powstała z unifikacji teorii magnetyzmu i elektryczności, dokonanej przez Jamesa Maxwella. Centralną rolę w tej teorii odgrywa pojęcie pola elektromagnetycznego. Zachowanie pola elektromagnetycznego opisane jest równaniami Maxwella, zgodnymi (pomimo że powstały wcześniej) ze szczególną teorią względności. W myśl równań Maxwella stacjonarne pole elektromagnetyczne pozostaje związane ze swoim źródłem, np. naładowaną cząstką lub przewodnikiem, przez który przepływa prąd. Zmienne pole elektromagnetyczne, natomiast, rozprzestrzenia się w postaci fali elektromagnetycznej. Fale elektromagnetyczne poruszają się z prędkością światła i zależnie od długości fali przejawiają się jako (od fal najdłuższych do najkrótszych): fale radiowe, mikrofale, podczerwień, światło widzialne, ultrafiolet, promieniowanie X, promieniowanie gamma.

do góry

Promieniowanie jonizujące

Promieniowanie jonizujące jest to promieniowanie korpuskularne lub elektromagnetyczne, które oddziaływując z materią powoduje powstanie w niej jonów. Najczęściej spotykanymi rodzajami promieniowania jonizującego elektromagnetycznego jest promieniowanie X i promieniowanie gamma. Promieniowanie korpuskularne to elektrony - promieniowanie beta, protony, neutrony, cząstki alfa.
Naturalnymi źródłami promieniowania jonizującego są:

promieniowanie kosmiczne (w wyniku którego powstają głównie tryt, beryl i izotop węgla 14C,

promieniowanie emitowane przez pierwiastki zawarte w skorupie ziemskiej, a w konsekwencji cyklu pokarmowego, obecne również w organizmie człowieka (głównie izotop potasu 40K), oraz radon uwalniany ze ścian budynków, wody i naturalnych paliw podczas ich spalania.
Najistotniejszą rolę w narażeniu populacji odgrywają sztuczne źródła stosowane w medycynie i związane z energetyką jądrową. Dzieli się je ogólnie na dwa rodzaje:

aparatura rentgenowska - diagnostyczna i terapeutyczna oraz przemysłowa, a także kineskopy telewizyjne, prostowniki próżniowe średnich i wielkich mocy, betatrony, akceleratory,

izotopy promieniotwórcze - "bomby" kobaltowe lub cezowe, igły radowe, mierniki lub czujniki stosowane w przemyśle (gęstościomierze, pojemnościomierze, wagi izotopowe, czujniki dymu itp.), znakowanie radioizotopowe.
Każdy izotop charakteryzuje się okresem połowicznego rozpadu tzn. czasem potrzebnym do samoistnego rozpadu połowy atomów pierwiastka.
Oddziaływanie promieniowania jonizującego z żywą tkanką można podzielić na 4 stadia.

Stadium fizyczne - na skutek jonizacji lub wzbudzenia zmieniają się właściwości molekuł tkanki i zachodzą pierwotne procesy chemiczne w "gniazdach", gdzie cząstki promieniowania pozostawiły porcje energii.

Stadium fizyko-chemiczne - powstałe wcześniej produkty ulegają dalszym rekombinacjom i reakcjom, tworząc wolne rodniki lub rodniko-jony.

Stadium chemiczne - wolne rodniki powstałe w obszarach pochłonięcia energii dyfundują (m.in. odprowadzone zostają z krwią) i reagują z coraz dalszymi (od toru cząsteczki promieniowania jonizującego) obszarami tkanki. Największe uszkodzenia w tkankach wywołać może rodnik wodorotlenowy OH . Jako silny utleniacz może on przekształcić normalne DNA w rodnik DNA - bardzo aktywną substancję zdolną do zainicjowania poważnych zmian funkcjonalnych właściwości komórek, łącznie z uniemożliwieniem ich funkcjonowania aż do śmierci komórki.

Stadium biologiczne - żywy organizm reaguje na zmianę właściwości składników komórki (tkanki): następują zaburzenia funkcjonalne (niekiedy bardzo opóźnione w czasie), które mogą ujawnić się w postaci zmian klinicznych. Należy pamiętać, że o ile czas trwania trzech pierwszych stadiów działania promieniowania jonizującego jest rzędu 10-8 sekundy, to czas trwania stadium biologicznego jest w ogromnym stopniu uzależniony od wszystkich czynników określających wrażliwość organizmu na promieniowanie jonizujące oraz od ilości zaabsorbowanej energii.

do góry

Prosta lub odwrotna praca regulatora

Prosta lub odwrotna praca regulatora (ang. direct action, reverse action)

praca (działanie) proste (a)polega na tym, że sygnał wyjściowy wzrasta ze wzrostem sygnału wejściowego. Praca (działanie) odwrotne (b) (inwersyjne) polega na tym, że sygnał wyjściowy maleje ze wzrostem sygnału wyjściowego.

do góry

Prostownik

Prostownik - element lub zestaw elementów elektronicznych służący do zamiany prądu przemiennego na prąd jednokierunkowy (prąd stały).

Rozróżniamy nastepujące prostowniki:

półokresowy (dla prądu jednofazowego: jednopołówowy)

pełnookresowy (dla prądu jednofazowgo: dwupołówkowy) Istnieją również prostowniki podwajające, potrajające lub zwielokratniające wejściowe napięcie zmienne. W chwili obecnej prostowniki są budowane niemal wyłącznie z diód krzemowych.

Prostowniki są stosowane w energetyce, zasilaniu maszyn i urządzeń (np. w elektrowozach, w galwanotechnice, oraz w większości urządzeń elektronicznych zasilanych z sieci energetycznej. Prostownikiem jest również detektor diodowy wykorzystywanu do detekcji sygnału zmodulowanego AM lub FM.

do góry

Protokół

Protokół (ang. protocol)

jest to zbiór reguł wykorzystywanych przy przesyłaniu informacji. Specyfikuje on metody przesyłu informacji, wielkość pakietu, nagłówki informacji oraz kto i kiedy może nawiązać komunikację.Komputer może używać wielu protokołów, np. jednego do komunikacji z urządzeniami pomiarowymi lub wykonawczymi, a innego do komunikacji z komputerm nadrzędnym (master).

do góry

Przedrostki jednostek układu SI

przedrostek	skrót	liczba przez którą mnożymy jednostkę	przykład
atto	a	10^-18	as (attosekunda)
femto	f	10^-15	fm (femtometr)
piko	p	10^-12	pF (pikofarad)
nano	n	10^-9	nm (nanometr)
mikro	μ	10^-6	μm (mikrometr)
mili	m	10^-3	mg (miligram)
decy	d	10^-1= 0,01	dm (decymetr)
centy	c	10^-2= 0,01	cm (centymetr)
deka	da	10	dag (dekagram)
hekto	h	10²= 100	hl (hektolitr)
kilo	k	10³= 1000 (w informatyce 2¹⁰ = 1024)	kg (kilogram) km (kilometr)
mega	M	10⁶, w informatyce 1024²	MHz (megaherc)
giga	G	10⁹, w informatyce 1024³	GHz (gigaherc)
tera	T	10¹², w informatyce 1024⁴	TB (terabajt) w informatyce
peta	P	10¹⁵, w informatyce 1024⁵	petabajt
exa	E	10¹⁸
zetta	Z	10²¹
jetta	Y	10²⁴

do góry

Przekaźnik czasowy

Przekaźnik czasowy jest to przekaźnik, którego cewka ralizuje różne funkcje czasowe, np: opóźnone załączanie, opóźnione odpadanie, impulsowanie itd...

11.

12.

16.

21.

22.

42.

51.

81.

82.

do góry

Przekaźnik elektryczny

Przy pewnej wartości napięcia elektr. na wejściu przekaźnik, otwiera lub zamyka jeden lub kilka zestyków w obwodach elektr.; ze względu na rodzaj wielkości fiz., na którą reagują przekaźniki, rozróżnia się m.in. przekaźniki elektryczne (np. elektromagnet., elektromech.), przekaźniki cieplne (termoelektr.), świetlne, fotoelektr., ciśnieniowe, pływakowe; osobną grupę stanowią przekaźniki elektroniczne; przekaźniki są stosowane m.in. w technice łączenia, zabezpieczeniach, automatyce.

do góry

Przeregulowanie

Przeregulowanie (ang. overshoot)

jest to jeden z parametrów określających jakość dynamiczną w układzie regulacji automatycznej.
Wyrażane jest ono w postaci wzoru:

(t_r - oznacza czas regulacji)

Przebiegi silnie tłumione mają małą wartość c .

do góry

Przerzutnik D

Są trzy rodzaje tego przerzutnika, tzn. wyzwalane poziomem, zboczem narastającym i zboczem opadającym. Gdy na wejście zegarowe jest podany odpowiedni sygnał (jeden z trzech) przerzutnik sprawdza co jest podane na wejściu D i przenosi ten stan na Q. Przerzutnik posiada też wejścia asynchroniczne - SET, RESET. Łącząc na stałe wejście D z NIE Q otrzymujemy przerzutnik T.

do góry

Przerzutnik JK

Przerzutnik zachowuje się w zależności od kombinacji stanów wejściowych na J i K. Przerzutnik jest wyzwalany dwuzboczowo, tzn. gdy jest zbocze narastające układ przepisuje dane wejściowe do wewnętrznego przerzutnika Master a przy opadającym z przerzutnika Master do przerzutnika Slave. Przerzutnik zachowuje się w następujący sposób:

0 0 - stan na wyjścia nie ulega zmianie
1 0 - stan na Q jest ustawiany na "1"
0 1 - stan na Q jest ustawiany na "0"
1 1 - stan na wyjściu zmienia się na przeciwny

Z przerzutników buduje się różnego rodzaju pamięci, liczniki i rejestry i dzielniki

do góry

Przerzutnik RS

Dla przerzutnika zbudowanego na bramkach NAND sygnałem sterującym jest "0", natomiast dla NOR "1". Jeśli na wejście SET zostanie podany sygnał sterujący na wyjściu Q będzie "1" - przerzutnik będzie ustawiony, jeśli na wejście RESET zostanie podany sygnał sterujący na wyjściu Q będzie "0" - przerzutnik będzie zresetowany. Sygnał sterujący może być impulsem. Jeśli na wejściach są narysowane kółeczka to przerzutnik jest sterowany "0". Wyjścia są komplementarne, tzn. na ich stany logiczne są przeciwne. Jest to przerzutnik asynchroniczny, czyli bez zegara taktującego.

do góry

Przetwornica częstotliwości

Przetwornica częstotliwości jest urządzeniem elekronicznym służącym do zamiany jednego rodzaju energii elektrycznej na inny (żądany). Zbudowana jest z zasilacza-prostownika jednofazowego (230V) lub trójfazowego (400V), części sterującej oraz elementów mocy.

Zasada działania:
przemienne napięcie zasilające jest prostowane w zasilaczu (energia składowana jest w kondensatorach elektrolitycznych dużej pojemności), następnie napiecie to przekazywane jest do układów wykonawczych-tranzystorów lub częściej zespołów tranzystorów IGBT.

Układ sterujący ma za zadanie:
regulować częstotliwość wyjściową przetwornicy nadzorować takie parametry pracy jak prąd obciążenia, czas narastania i opadania częstotliwości i napięcia wyjściowego.

Zastosowanie:
regulacja prędkości obrotowej silników elektrycznychWszystkie przetwornice częstotliwości, niezależnie od rozwiązań układowych, posiadają układ wytwarzający sygnały kształtujące przebiegi wyjściowe U, V, W. W zależności od zastosowanej metody otrzymywania napięcia wyjściowego, przetwornice te dzielimy na przetwornice:

ze źródłem prądowym CSI

z modulacją ampiltiudy PAM

z modulacją szerokości impulsu PWM

Przetwornica powinna posiadać funkcje, które umożliwiają pracę w najtrudniejszych warunkach, takich jak niskie częstotliwości wyjściowe i zmienne obciążenie silnika, aby możliwa była praca w całym zakresie prędkości obrotowych. Takie funkcje nazywamy kompensacjami.
Te kompensacje to:

kompensacja rozruchu i napięcia rozruchu

kompensacja częstotliwości początkowej

kompensacja poślizgu

kompensacja napięcia wyjściowego w funkcji obciążenia

Kompensacja rozruchu i napięcia rozruchu ma za zadanie zapewnić optymalny strumień magnesujący i maksymalny moment początkowy przy pracy z niskimi prędkościami za pomocą zwiększenia wartości napięcia wyjściowego przy niskich częstotliwościach.Kompensacja poślizgu jest funkcją, która umożliwia stabilną pracę układu napędowego w całym zakresie prędkości obrotowej. Polega kontrolowaniu poślizgu przez zwiększanie częstotliwości, proporcjonalnie do składowej czynnej.Kompensacja napięcia wyjściowego w funkcji obciążenia polega na dopasowaniu napięcia wyjściowego przetwornicy do zmieniających się warunków obciążenia. ta metoda powinna być stosowana tylko w czasie rozruchu silnika, gdy częstotliwość jest niska. Kompensacja pozwala na maksymalne wykorzystanie właściwości dynamicznych silnika.

do góry

Przetwornica częstotliwości elektromechaniczna

Elektromechaniczna przetwornica częstotliwości jest zespołem silnika i prądnicy (generatora), w którym energia mechaniczna wytwarzana przez silnik przenoszona jest do generatora wytwarzającego prąd o częstotliwości innej, niż napięcie zasilające silnik. Małe przetwornice wykonywane są w postaci jednej maszyny, a w większych silnik z prądnicą umieszczony jest na wspólnym fundamencie albo ramie. Wały silnika i prądnicy łączy się sprzęgłem, czasami dodając koło zamachowe.

do góry

Przetwornik

Przetwornik (ang. transducer, converter)

analogowo-cyfrowy (ang. analogue digital converter) - służy do zamiany sygnału analogowego w sygnał cyfrowy;
cyfrowo-analogowy (ang. digital analogue converter) - zamienia sygnał cyfrowy w sygnał analogowy;
inteligentny - to scalony czujnik piezorezystancyjny, pojemnościowy itp. wraz z mikrokomputerem jednoukładowym. Są stosowane do pomiarów (np. przepływu lub różnicy ciśnień na rurociągu) oraz jako regulatory PID sterujące urządzeniami wykonawczymi. W takich regulatorach nastawianie wartości zadanej jest utrudnione.

urządzenie realizujące operację przetwarzania, tj. zamiany jednej wielkości lub jej postaci albo wartości na inną wielkość (jej postać lub wartość), z zachowaniem jednoznacznej zależności między nimi, zw. charakterystyką przetwarzania. Nazwy bądź określenia przetwornika pochodzą od wielkości przetwarzanych (np. przetwornik ciśnienia, częstotliwości, kodu, masy, napięcia, temperatury), przetwarzanych i przetworzonych (np. przetwornik obrotowo-impulsowy), zasady działania lub konstrukcji (np. przetwornik elektrochemiczny, membranowy, transformatorowo-różnicowy), a także od innych spełnianych funkcji (np. przetwornik standaryzujący, systemowy). Większość przetworników jest wykorzystywana w technice pomiarowej; przetworniki te są przetwornikami pomiarowymi

do góry

Punkt odniesienia

Benchmark

1a) ustalony punkt, standard, wzorzec stosowany do porównań w celu uzyskania dobrej jakości wytwarzania. 1b) znakomity przykład/egzemplarz, który może być używany jako model 2) geol. reper, punkt niwelacyjny

do góry

PWM

PWM Pulse Width Modulation, modulacja szerokosci impulsu. Dzięki zastosowaniu przyrządów w pełni sterowanych i umożliwiających dokonywanie łączeń z dużą częstotliwością (tranzystory bipolarne, polowe MOS i IGBT) zostały udoskonalone przekształtniki impulsowe, umożliwiające bardziej precyzyjną regulację prądów i napięć. Napięcie na wyjściu odbiornika o charakterze indukcyjnym ma postać ciągu impulsów prostokątnych. W przedziałach czasu tw, gdy łącznik tranzystorowy T1 jest otwarty, prąd indukcyjności odbiornika io zamyka się przez diodę rozładowczą Do, co odpowiada napięciu na wyjściu Uo = 0. Wartość średnia napięcia jest proporcjonalna do względnego czasu załączenia tz łącznika w okresie impulsowania T. Pozwala to przy zastosowaniu metody sterowania zmiennego czasu wypełnienia do nastawiania napięcia średniego rozróżnić dwa przypadki. Pierwszy, gdy częstotliwość impulsowania f = 1/T jest stała i wtedy jest zmieniany tylko czas przewodzenia łącznika. Ten sposób okresla się mianem modulacji szerokości impulsów i powszechnie określa się skrótem PWM (ang. pulse width modulation).

do góry

PWM (Pulse Width Modulation)

Modulacja Szerokości Impulsu

metoda regulacji sygnału prądowego lub napięciowego, polegająca na przełączaniu (włączaniu i wyłączaniu ze zmiennym czasem wypełnienia impulsu), używana we wzmacniaczach i układach sterujących napięciem i prądem silników, dająca wyższą wydajność niż sterowanie ciągłe.

do góry