|
|
 |
Słownik |
 |
|
Radar
| RAM
| Rampa startowa
| Real Time
| Real Time system
| Recovery Time
| Redundancja
| Regulacja adaptacyjna
| Regulacja nadążna (śledząca)
| Regulacja PIDD
| Reguła prawej dłoni
| Rewerberacyjna komora
| Rezystancja
| Rezystor
| Robust
| Rodzaje pracy silników elektrycznych
| ROM
| Rozproszone przetwarzanie danych
| RS 232
| RS 422A
| RS 485
| Rząd inercji
|
| | Radar | | Radar, radiolokator, stacja radiolokacyjna, urządzenie radiolokacji aktywnej, służące do wykrywania obiektów, wyznaczania ich położenia oraz ustalenia parametrów ruchu za pomocą fal radiowych o wielkiej częstotliwości (czyli o małej długości).
Fale wysyłane przez antenę kierunkową (zwykle obrotową), odbite od napotkanego obiektu, powracają i odbierane są przez antenę odbiorczą, a następnie przetwarzane na obraz, który ukazuje się na monitorze. Czas, jaki upłynął od chwili nadania do chwili odbioru, pozwala na określenie m.in. odległości i prędkości poruszania się obiektów. | | do góry |
| | RAM | | Random Access Memory | pamięć operacyjna, pamięć o dostępie swobodnym, dla której czas dostępu nie zależy od adresu słowa w pamięci, czyli od miejsca, w którym przechowywana jest informacja. Pamięć ulotna, której zawartość jest wymazywana po wyłączeniu zasilania. Służy do przechowywania danych aktualnie przetwarzanych przez uruchomione programy oraz ciągu rozkazów, z których składają się te programy. Pamięci RAM dostępne są w modułach pamięci SIMM lub DIMM (nowszy i szybszy) i muieszcza się je na płycie głównej komputera.
Dwie podstawowe odmiany pamięci RAM to:
pamięci dynamiczne (wymagające odświeżania): DRAM, DDRSDRAM;
pamięci statyczne (nie wymagają odświeżania i są szybsze, ale trudniejsze do scalenia) SRAM; Na kartach graficznych instaluje się szybsze rodzaje pamięci RAM: pamięci wideo VRAM oraz SGRAM. | | do góry |
| | Rampa startowa | | przyspieszenie | | procedura zwiększania prędkości obrotowej silnika krokowego, mająca na celu rozpędzenie silnika krokowego do prędkości nieosiągalnej w wyniku zmiany skokowej. Wskazane jest również stosowanie procedury hamowania pozwalającej uniknąć przepięć w układzie zasilania silnika i gubienia kroków. | | do góry |
| | Real Time | | czas rzeczywisty | | bieżący moment, w którym zachodzi wydarzenie lub proces | | do góry |
| | Real Time system | | system czasu rzeczywistego | | system ze z góry zdefiniowanymi, krótkimi czasami reakcji stosowany w sterowaniu złożonymi procesami o wielu zmiennych | | do góry |
| | Recovery Time | | | czas regeneracji (czas powrotu, odnowy)- odcinek czasu, w ciągu którego przetwornik wraca do stanu normalnego po przyłożeniu ciśnienia próbnego | | do góry |
| | Redundancja | | (nadmiarowość) | | duplikacja elementów/podsystemów procesu technologicznego mająca na celu podniesienie niezawodności | | do góry |
| | Regulacja adaptacyjna | | Regulacja adaptacyjna (ang. adaptive control) | | polega na aktualizacji algorytmu regulatora na podstawie wyników identyfikacji obiektu (rys. gruba linia na rysunku oznacza wektor parametrów regulatora). 
Schemat blokowy układu regulacji adaptacyjnej z identyfikacją modelu
Wadą tej metody adaptacji są poważne trudności teoretyczne. Dlatego też stosuje się identyfikację z modelem obiektu (pośrednia regulacja adaptacyjna) i identyfikację z modelem regulatora (bezpośrednia regulacja adaptacyjna).
Schemat blokowy układu pośredniej regulacji adaptacyjnej
Schemat blokowy układu bezpośredniej regulacji adaptacyjnej
| | do góry |
| | Regulacja nadążna (śledząca) | | Regulacja nadążna (śledząca) (ang. follow-up control) | | jest to rodzaj regulacji automatycznej, w której wartość wielkości regulowanej jest zmieniana w sposób określony zmianami wielkości zadającej (wielkość regulowana śledzi zmiany wartości zadanej). W odróżnieniu od regulacji programowej zmiany wartości zadanej nie są znane a priori. | | do góry |
| | Regulacja PIDD | | Regulacja PIDD (ang. PIDD control technique) | | regulator proporcjonalno-całkujący z różniczkowaniem pierwszego i drugiego rzędu. 
| | do góry |
| | Reguła prawej dłoni | | | Reguła mnemotechn. określająca kierunek (zwrot) siły elektromotorycznej (SEM) indukowanej (indukcja elektromagnetyczna) w przewodniku poruszającym się w stałym polu magnet.: jeśli prawa dłoń z wyciągniętymi 4 palcami i odchylonym kciukiem jest ustawiona nad przewodnikiem tak, że linie sił pola magnet. trafiają na wewn. część dłoni, a kciuk wskazuje kierunek ruchu przewodnika, to pozostałe palce wskazują kierunek indukowanej w przewodniku SEM (a więc i kierunek prądu elektr.); sformułowana przez J.A. Fleminga. | | do góry |
| | Rewerberacyjna komora | | | patrz Komora rewerberacyjna | | do góry |
| | Rezystancja | | Oporność elektryczna, wielkość charakteryzująca element przewodzący (przewodnik), której miarą - w przypadku prądu stałego - jest stosunek napięcia elektr. U między jego końcami do natężenia I płynącego przezeń prądu elektr. R = U/I (prawo Ohma); opór ten, zwany oporem elektrycznym czynnym (omowym) lub rezystancją, w przypadku elementu przewodzącego wykonanego z jednorodnego materiału izotropowego o stałym przekroju poprzecznym S i długości d jest równy R = ρd/S, gdzie ρ - opór elektryczny właściwy, zw. też rezystywnością, charakteryzuje właściwości elektr. materiału przewodnika. Wartość oporu elektrycznego właściwego dla różnych materiałów jest różna - najmniejsza dla metali (10-8-10-4 Ω · m), największa dla dielektryków (>107 Ω · m), pośrednia dla półprzewodników - i w różnym stopniu zależy od temperatury, zanieczyszczeń, składu chem., naprężeń mech. i in. czynników (np. padającego światła w przypadku półprzewodników). W analizie obwodów elektr., w których zmiany napięć i prądów mają charakter sinusoidalny, wprowadza się pojęcie oporu elektrycznego pozornego (zespolonego) Z, zw. też impedancją (zespoloną), zdefiniowanego (zgodnie z prawem Ohma dla wartości skutecznych zespolonych) zależnością Z = U/I; w ogólnym przypadku Z = R + jX, a jej moduł , przy czym R jest oporem elektrycznym czynnym (rezystancją), natomiast X jest oporem elektrycznym biernym nazywanym też reaktancją; w szczególnym przypadku - szeregowo połączonych elementów o indukcyjności L i pojemności C - wypadkowa reaktancja wynosi X = ωL -(ω - pulsacja prądu zmiennego), wyrażenie ωL jest zwane oporem elektrycznym biernym indukcyjnym (reaktancją indukcyjną, induktancją), a 1/ωC - oporem elektrycznym biernym pojemnościowym (reaktancją pojemnościową, kapacitancją ). Do pomiaru oporu elektrycznego używa się omomierza, megaomomierza, mostka elektr., logometru, woltomierza i amperomierza (pomiar oporu elektrycznego dokonywany metodą techn.), kompensatora elektr. itp. Jednostką oporu elektrycznego jest om (Ω).
 | | do góry |
| | Rezystor | | | Rezystor, opornik elektryczny, dwukońcówkowy element elektryczny bierny, którego podstawowym parametrem jest rezystancja, a pozostałe parametry (pojemność i indukcyjność) są nieistotne. Zadaniem rezystora w obwodzie elektrycznym jest przede wszystkim ustalenie wartości prądu lub podział napięcia (wiąże się to z zamianą w rezystorze energii elektrycznej w ciepło). Składa się z korpusu, części oporowej i pokrycia zabezpieczającego część oporową przed uszkodzeniem. Moc wydzielona na rezystorze wynosi P=UI=U2/R=I2R, gdzie U i I oznaczają napięcie i natężenie prądu elektrycznego (dla prądu zmiennego są to odpowiednie wartości skuteczne): związek pomiędzy U, I oraz R określa prawo Ohma. W zależności od rodzaju materiału użytego na część oporową rozróżnia się rezystory: warstwowe (bardzo cienka warstwa z węgla lub metalu naniesiona na rurkę ceramiczną), drutowe (drut ze stopów oporowych nawinięty na rurkę ceramiczną) oraz objętościowe (lity element oporowy, np. węgiel elektrochemiczny, przewodzący prąd całą swoją objętością). | | do góry |
| | Robust | | Robust (ang. robust) | | regulator typu "robust" jest nieczuły na niepewność (zmiany parametrów, własności, charakterystyk, zakłóceń, itp.) obiektu. | | do góry |
| | Rodzaje pracy silników elektrycznych | | Praca ciągła - S1
Praca z obciążeniem stałym, trwającym tak długo aż zostanie osiągnięty stan równowagi cieplnej.
Praca dorywcza - S2
Praca z obciążeniem stałym, trwającym przez określony czas, krótszy niż czas potrzebny do osiągnięcia równowagi cieplnej, i następującym po tym czasie postojem, trwającym tak długo aż ustalona temperatury nie będzie się różnić o więcej niż 2oC od temperatury czynnika chłodzącego.
Praca okresowa przerywana - S3
Szereg identycznych okresów pracy, z których każdy obejmuje czas pracy przy obciążeniu stałym i czas postoju. Przy tym rodzaju pracy okres jest taki, że prąd rozruchowy nie wpływa w sposób znaczący na nagrzewanie się maszyny.
Praca okresowa przerywana z rozruchem - S4
Szereg identycznych okresów pracy, z których każdy obejmuje znaczący (ze względów cieplnych) czas rozruchu, czas pracy przy obciążeniu stałym i czas postoju.
Praca okresowa przerywana z hamowaniem elektrycznym - S5
Szereg identycznych okresów pracy, z których każdy obejmuje czas rozruchu, czas pracy przy obciążeniu stałym, czas szybkiego hamowania elektrycznego oraz czas postoju.
Praca okresowa długotrwała z przerwami jałowymi - S6
Szereg identycznych okresów pracy, z których każdy obejmuje czas pracy przy obciążeniu stałym i czas pracy przy biegu jałowym. W tym rodzaju pracy nie występuje czas postoju.
Praca okresowa długotrwała z hamowaniem elektrycznym - S7
Szereg identycznych okresów pracy, z których każdy obejmuje czas rozruchu, czas pracy przy obciążeniu stałym oraz czas hamowania elektrycznego. W tym rodzaju pracy nie występuje czas postoju.
Praca okresowa długotrwała ze zmianami prędkości obrotowej - S8
Szereg identycznych okresów pracy, z których każdy obejmuje czas pracy przy obciążeniu stałym odpowiadającym określonej uprzednio prędkości obrotowej i z jednego lub kilku czasów pracy przy innych obciążeniach odpowiadających innym prędkościom obrotowym (osiąganym np. przez zmianę liczby biegunów w przypadku silników indukcyjnych). W tym rodzaju pracy nie występuje czas postoju.
Praca z nieokresowymi zmianami obciążenia i prędkości obrotowej - S9
Praca, przy której na ogół obciążenie i prędkość obrotowa zmieniają się nieokresowo w dopuszczalnym zakresie. Praca ta obejmuje często przeciążenia, które mogą przekraczać znacznie pełne obciążenie. | | do góry |
| | ROM | | Read-Only-Memory | pamięć stała, która nie traci zawartości po odłączeniu zasilania. Znajduje się tam zespół procedur realizujących autotest POST (testujących komponenty komputera), procedury wejścia-wyjścia BIOS, program ładujący (bootstrap loader,inicjuje poszukiwanie systemu operacyjnego). typy:
ROM (MROM), informacje do tej pamięci są zapisywane podczas procesu produkcyjnego
PROM, pamięć jednokrotnie programowalna przez użytkownika
EPROM, pamięć wielokrotnie programowalna
EEPROM, wielokrotnie programowalna, wymazywalna elektrycznie
Obecnie jako pamięci ROM w komputerach osobistych i niektórych drukarkach stosuje się pamięci Flash-ROM, które jak ROM zachowują informacje po wyłączeniu zasilania, ale ich zawartość można łatwo zmienić przy pomocy specjalnego oprogramowania. | | do góry |
| | Rozproszone przetwarzanie danych | | Distributed Processing | | 1) przetwarzanie danych w modelu klient/serwer, w którym aplikacja podzielona jest na część kliencką i część pełniącą funkcję serwera. Część kliencka działa na komputerze użytkownika i realizuje takie funkcje, jak np. wyświetlanie danych na ekranie, graficzna komunikacja z użytkownikiem, czy wprowadzanie danych. Serwer działa na systemie back-end i odpowiada na żądania, pochodzące od wielu klientów. Ma także bezpośredni dostęp do danych, przechowywanych na dysku i przetwarza te dane, a wyniki przesyła do systemów klienckich.
2) realizacji skomplikowanych zadań przez wiele systemów komputerowych. Do realizacji zadania zaprzęga się procesory i pamięć wielu komputerów. Każdy z nich otrzymuje do wykonania część zadania. Centralny komputer nadzoruje cały proces i zarządza jego realizacją. Sieć zapewnia komunikację między komputerami, wchodzącymi w skład systemu. Bywało, że do realizacji pojedynczego zadania używano setek komputerów, połączonych za pośrednictwem Internetu. | | do góry |
| | RS 232 | | RS 232 jest standardem do szeregowej transmisji
danych, zdefiniowanym przez EIA (Elektronic Industries Association) i określa
połączenie między terminalami DTE (Data Terminal Equipment), a sprzętem
komunikacyjnym DCE (Data Communikations Equipment). Jeśliinterface jest połączeniem
między mikrokomputerem, a urządzeniem peryferyjnym, to zwykle komputer jest
DCE, a urządzenie peryferyjne jest DTE. Standard nie wprowadza ograniczeń na
typ danych, kod bitu, sekwencje bitów, synchroniczność czy asynchroniczność
trancmisji. Zaleca się aby odległość między komputerem, a peryfenalem nie
była większa niż 15 m. Jedynce logicznej odpowiadają sygnały napięcia z
zakresu –3 do –25V. Zeru odpowiada napięcie większe niż + 3 V i mniejsze
niż + 25V. Poziom od –3 do +3V nie został zdefiniowany. Szyna RS-232 zawiera
max 25 linii. Dwie z nich są masą, cztery to linie danych, dwanaście
przeznaczonych jest na sygnały sterujące, a trzy na sygnały czasowe. Opis
linii, skrót mnemoniczny
i numer końcówki przedstawia poniższe zestawienie:
| 1 |
Masa ochronna |
| 2 |
TXD dane nadawane |
| 3 |
RXD dane odbierane |
| 4 |
RTS żądanie nadawania (włączenie
nadajnika) |
| 5 |
RTS zwolnienie dla nadawania (gotowość
nadawania) |
| 6 |
DSR gotowość danych (DCE) |
| 7 |
Masa (powrót) |
| 8 |
DCD detektor sygnału linii odbiorczej |
| 9 |
Zarezerwowane |
| 10 |
Testowanie zbioru danych |
| 11 |
Nieoznaczona |
| 12 |
Wtórna DCD |
| 13 |
Wtórne zwolnienie dla nadawania |
| 14 |
Wtórnie nadawane dane |
| 15 |
Impulsy synchronizacji sygnału nadajnika (źródło
DCE) |
| 16 |
Wtórnie odbierane dane |
| 17 |
Impulsy synchronizacji sygnału odbiornika
(źródło DCE) |
| 18 |
Nieoznaczona |
| 19 |
Wtórne żądanie nadawania |
| 20 |
DTR terminal danych gotów (DTE) |
| 21 |
Detektor jakości sygnału |
| 22 |
Wskaźnik dzwonka (wywołanie stacji) |
| 23 |
Selektor prędkości transmisji (źródło
DTE/DCE) |
| 24 |
Impulsy synchronizacji transmitowanego
sygnału (źródło DTE) |
| 25 |
Nieoznaczona |
| | do góry |
| | RS 422A | | W standardzie RS-422A szybkość transmisji wynosi od 100 kbitów/s do 10
Mbitów/s. Standard ten nie wprowadza ograniczeń na minimalną lub maksymalną
częstotliwość, a jedynie na zależność pomiędzy szybkością zmian sygnału
a czasem trwania bitu. System ten jest określany jako symetryczny zrównoważony
czyli taki obwód dwuprzewodowy w którym obydwa przewody i przyłączone do
nich obwody mają taką samą impedancję do ziemi i do innych przewodów.Typowym
zastosowaniem interfejsu RS-422A jest transmisja danych z centralnego komputera
do wielu odległych stacji. W kablu transmisyjnym wykorzystuje się najczęściej
pary przewodów skręcanych zamknięte rezystorami dopasowującymi umieszczonymi
w punkcie najbardziej odległym od nadajnika.Interfejs w komputerze (DTE) wyposażony
jest w 37 szpilkowe gniazdo (37 PIN D-SUB MALE) zaś urządzenia (DCE) w 37
otworowe gniazdo (37 PIN D-SUB FEMALE). Znaczenie poszczegołnych lini
przedstawia tabela:
| Nr PIN-u |
Nazwa |
Kierunek |
Opis |
| 1 |
GND |
- |
Masa (Ground) |
| 2 |
SRI |
I |
(Signal Rate Indicator) |
| 3 |
brak |
- |
rezerwowa |
| 4 |
SD |
O |
(Send Data) |
| 5 |
ST |
|
(Send Timing) |
| 6 |
RD |
|
(Receive Data) |
| 7 |
RTS |
O |
Żądanie nadawania (Request To Send) |
| 8 |
RR |
|
Gotowość odbiornika (Receiver Ready) |
| 9 |
CTS |
|
Gotowość do wysyłania (Clear To Send) |
| 10 |
LL |
|
(Local Loopback) |
| 11 |
DM |
|
(Data Modem) |
| 12 |
TR |
|
(Terminal Ready) |
| 13 |
RR |
|
(Receiver Ready) |
| 14 |
RL |
|
(Remote Loopback) |
| 15 |
IC |
|
(Incoming Call) |
| 16 |
SF/SR |
|
(Select Frequency/Select Rate) |
| 17 |
TT |
|
(Terminal Timing) |
| 18 |
TM |
|
(Test Mode) |
| 19 |
GND |
- |
Masa |
| 20 |
RC |
|
Przewód wspólny odbiornika |
| 21 |
GND |
- |
Zapasowy przewód powrotny |
| 22 |
/SD |
- |
Kanał powrotny SD |
| 23 |
GND |
- |
|
| 24 |
GND |
- |
|
| 25 |
/RS |
- |
Kanał powrotny RTS |
| 26 |
/RT |
- |
|
| 27 |
/CS |
- |
|
| 28 |
IS |
|
(Terminal In Service) |
| 29 |
/DM |
- |
|
| 30 |
/TR |
- |
|
| 31 |
/RR |
- |
|
| 32 |
SS |
|
(Select Standby) |
| 33 |
SQ |
|
(Signal Quality) |
| 34 |
NS |
|
(New Signal) |
| 35 |
/TT |
- |
|
| 36 |
SB |
|
(Stanby Indicator) |
| 37 |
SC |
- |
Przewód wspólny nadajnika |
| | do góry |
| | RS 485 | | Łącze tego interfejsu jest również symetryczne i zrównoważone, przy czy dopuszcza się nie tylko wiele odbiorników, ale i wiele nadajników podłączonych do jednej linii. Nadajniki muszą być trójstanowe, ponieważ w danym przedziale czasu może nadawać tylko jeden z nich, a pozostałe muszą być wyłączone. W czasie gdy nie odbywa się transmisja danych wszystkie nadajniki są wyłączone, w czasie transmisji jeden nadajnik określa stan linii a wszystkie odbiorniki mogą odbierać transmitowane dane. Standard dopuszcza dołączenie do linii do 32 nadajników i odbiorników (nazywanych tutaj jednostkowymi obciążeniami), istnieje możliwość przyłączenia do linii większej ilości urządzeń poprzez zastosowanie odpowiednich regeneratorów sygnału (powielaczy). Ograniczenie ilości urządzeń dołączonych do linii transmisyjnej wynika z dopuszczalnego obciążenia tej linii.Jednostkowym obciążeniem jest obwód który wprowadza obciążenie do 1 mA przy obecności napięcia wspólnego równego 12 V. Zatem w zależności od pobieranego natężenia prądu dany nadajnik lub odbiornik reprezentuje odpowiednią cześć lub wielokrotność jednostkowego obciążenia. W celu jednoznacznego określenia polaryzacji sygnału, poszczególne przewody linii transmisyjnej oznaczone są najczęściej jako "A" i "B" lub odpowiednio "+" i "-". Najczęściej stosowana jest konwencja, zgodnie z którą napięcie powyżej +200 mV na przewodzie "A" w odniesieniu do "B" oznacza stan "Space", co odpowiada polaryzacji bitu startu znaku transmitowanego asynchronicznie. Tak samo mierzone napięcie mniejsze od -200 mV odpowiada stanowi "Mark", czyli polaryzacji bitu stopu. Ze względu na histerezę odbiorników po wyłączeniu nadajnika, odbiornik pozostaje w stanie odpowiadającym napięciu na linii w momencie przed wyłączeniem nadajnika.
1 – Masa (GND).
2 – Masa (fused GND).
3 – Masa (fused GND).
4 – dane nadawane/odbierane (TX/RX+).
5 – dane nadawane/odbierane (TX/RX-).
6 – nie używane.
7 – nie używane.
8 – dane nadawane/odbierane (TX/RX+).
9 – dane nadawane/odbierane (TX/RX+).
| | do góry |
| | Rząd inercji | | Rząd inercji (ang. inertion order) | | ilość szeregowo połączonych elementów inercyjnych pierwszego rzędu, np. układ posiadający transmitancję w postaci: 
ma rząd inercji n = 3. | | do góry |
|
|
|
 |
Elektronika Praktyczna
nr 08/2010, w numerze:
- „E-Field”. Pojemnościowy panel dotykowy
- Karta przekaźników z interfejsem Ethernet
- Sterownik bipolarnego silnika krokowego
- Host USB Vinculum II
- Technologie wyświetlania trójwymiarowego
- i nie tylko
|
|
 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
